Na początku był chaos – w przenośni i dosłownie. Z jednej strony stara zasada mówiąca „chcesz mieć dobrze – zrób to sam” (alternatywnie – masz tak, jak sam spieprzyłeś i nie zwalisz tym razem na lab), z drugiej zaś kompletny brak doświadczenia w wywoływaniu czegokolwiek, brak wiedzy o procesie oraz dziwne przeświadczenie, że jeżeli wywoływanie byłoby proste, to każdy by sobie sam robił i nie zawracał głowy labom. Jednak wraz z upływem czasu docierałem do coraz większej ilości materiałów mówiących, że to da się zrobić samemu, jak też do ludzi, którzy maczali w tym palce. Przeświadczenie o możliwości samodzielnego wywoływania ugruntowało się dość mocno, bo skoro inni mogą, to czemu ja nie (i dlatego cały czas mam nadzieje, że zacznę robić zdjęcia, a nie knoty, w końcu innym wychodzą...).

Etapem kolejnym był wybór sprzętu. Znów czas jakiś spędziłem na dowiadywaniu się, jak można wołać. W zasadzie można wołać na trzy sposoby: dobrze, źle i przez okno. Dwa ostanie sposoby nie dają, niestety, zadowalających rezultatów, szczególnie ten ostatni zamiast slajdów wywołuje wściekłość sąsiadów oraz dzielnicowego z komisariatu. Druga metoda wywołuje złość wołającego, co również bywa frustrujące.
Skupiłem się więc na pierwszej metodzie. I okazało się, że dobre rezultaty osiąga się dwoma rzeczami – czystością i temperaturą. Czystość chyba nie wymaga opisania – sprzęt musi być czysty, żeby stara chemia nie paskudziła nowej. Temperatura zaś musi być ustalona bardzo dokładnie, czyli 38±0,3 ºC. Jako, żem leń, to po przeczytaniu wzmiankowanego już artykułu „E-6 krok po kroku” stwierdziłem, że zabawa z wanną i utrzymywaniem w niej temperatury mi niespecjalnie odpowiada, wolę nabyć maszynę, która sama zadba o temperaturę. Pozostał wybór urządzenia. Było to o tyle proste, że na rynku są w zasadzie dwa rodzaje urządzeń przeznaczonych dla amatorów i półprofesjonalistów, a do tego wszystkie firmy Jobo. Pierwszy, to maszynki obsługiwane ręcznie, czyli seria CPx, a drugi to pełne automaty z serii ATL. No dobrze, są jeszcze automaty Colortec, tylko przez dwa lata zdarzył się jeden taki wystawiony na ebay-u, czyli sprzęt tak rzadki, że można go pominąć.

Do amatorskiego wywołania zdecydowanie najbardziej nadają się minilaby ręczne. Raz, że są mniejsze, dwa, nie wymagają do pracy szczególnych warunków – ot, podłączenie do bieżącej wody z kranu, do prądu i zapewnienie odpływu, czyli wszystko to, co ma każdy w łazience. W odróżnieniu od nich, laby automatyczne wymagają dodatkowo zasilania ciepłą wodą do płukania która nie dość, że musi mieć odpowiednią temperaturę, to jeszcze musi być przefiltrowana. Powyższe nie dotyczy colorteca – ten nawet nie musi mieć bieżącej zimnej wody, a odpływ można skierować do wiadra.
Rozeznawszy temat zacząłem się zasadzać na jakiegoś minilaba na ebay-u. I cóż, okazało się, że jeśli jest jakiś interesujący, to albo sprzedawca nie chce go wysłać (tylko odbiór osobisty), albo osiąga on nieprzyzwoita cenę. Co najlepsze, duże, w pełni automatyczne maszyny były sprzedawane za grosze (bo odbiór wyłącznie osobisty). I to spowodowało, że zamiast minilabu ręcznego kupiłem w Niemczech, za rozsądne pieniądze (35 euro plus jakieś 500zł za podróż tam i z powrotem do Trieru ;) ) autolab Jobo ATL-2.
Tak na marginesie – tydzień później na ebay-u za 1 euro (tak, JEDEN euro) poszedł komplecik ATL-3 sprawny + ATL-3 na części. Muprhy się kłania ;)

Urządzenie zostało dokładnie przeglądnięte, wyczyszczone, wymieniłem kilka części (np. węże podające chemię), usunąłem i położyłem na nowo uszczelnienia silikonowe, a dodatkowo sprawdziłem i wyregulowałem nastawy temperatury i ilości podawanej chemii. W końcu, po tygodniu prac maszyna była gotowa do wywoływania. Po przygotowaniu autolaba przyszła kolej na infrastrukturę. We wszystkich opracowaniach jakie znalazłem na sieci oraz we wszystkich rozmowach z innymi wywoływaczami kładziony był nacisk na jakość wody używanej do procesu. Ponieważ ATL-2 wymaga zasilania wodą do płukania o temperaturze 38 stopni, a z prób jakie przeprowadziłem wynikało, że zużycie wody na proces 3 kąpielowy w dużym tanku to jakieś 15 litrów (niespodzianka - 6 kąpielówka potrzebuje mniej wody, ma tylko dwa płukania) postanowiłem nie bawić się w kupowanie wody demineralizowanej w baniakach, tylko wyprodukować ją sobie na miejscu. Tutaj mała dygresja - woda destylowana obecnie istnieje tylko w laboratoriach i to rzadko. To, co popularnie nazywa się wodą destylowaną jest tak naprawdę wodą demineralizowaną, uzyskiwaną za pomocą filtrów odwróconej osmozy. Parametry takiej wody są lepsze niż wody z klasycznej destylarki, a koszt jej uzyskania o wiele mniejszy. Z tego powodu produkcją wody zajął się u mnie kupiony zestaw filtrów, którego trzonem jest membrana odwróconej osmozy. Korzyść dodatkowa - mam dobrą wodę na kawę i herbatę ;) Sam filtr ma jednak za małą wydajność, żeby zasilić autolaba, który wymaga ciśnienia wody 1-6 atmosfer (dane z instrukcji, nieco na wyrost, wewnętrzne ATL i tak obniża ciśnienie do 0,5 atm. i dopiero poniżej tego ciśnienia ilość wody do płukania zaczyna się zmniejszać). O ile bez poboru wody ciśnienie jest OK (niemal 3 atmosfery), to wydajność zestawu filtracyjnego nie pozwala na bezpośrednie czerpanie wody. Dlatego też konieczne było zamontowanie zbiornika wyrównawczego o pojemności 24 litrów. Oprócz tego jeszcze bojler o pojemności 10 litrów, który podgrzewa wodę do 38 stopni, sterowany elektronicznym termostatem, bo standardowy dawał histerezę temperatury ponad 10 stopni, a ATL wymaga mniej niż 2 stopnie. Na szczęście zestaw do samodzielnego montażu za parę złotych daje radę i trzyma temperaturę z odchyłką nie większą niż 1 stopień. Do tego jeszcze węże zasilające autolab, wąż odpływowy, wąż przelewowy... I koniec hydrauliki. Proste, prawda? ;)

Jedyny mankament jaki moja instalacja posiada, to istnienie dość długiego przewodu między bojlerem, a samym labem. Kiedy lab nie pobiera wody do płukania, to temperatura na tym odcinku spada, skutkiem czego kiedy rozpoczyna się płukanie, woda ma niższą od wymaganej temperaturę. Jednak moje wątpliwości się rozwiały, kiedy się zastanowiłem nad tym głebiej. Otóż zestaw do podgrzewania wody, jaki oferuje Jobo również ma dość długi przewód łączący go z labem. Zatem to, że pierwsze płukanie będzie miało temperaturę trochę niższą nie powinno wpłynąć na sam proces, o ile ostatnie będzie już we właściwej temperaturze. A będzie, bo już po pierwszej wymianie wody do przewodu napłynie woda podgrzana. Chodzi przecież o to, żeby kolejna chemia ładowana do koreksu nie napotykała na zimny materiał który odbierze jej ciepło doprowadzając do spadku temperatury.

Samo wywoływanie w zasadzie jest proste.
Najpierw rozrobiłem chemię. Proporcje są podane przez producenta, więc problemu z tym nie ma wielkiego. Jedna uwaga, której nie ma w instrukcji (przynajmniej Tetenala), a która jest dość ważna – najpierw odmierzamy odpowiednią ilość wody, a potem do niej dolewamy chemię. Inaczej może dojść do strącenia się osadu przy połączeniu obydwóch części wywoływacza barwnego.

1. Zadymiony
2. Zaniebieszczony
3. Do bani
4. Jak poniżej

Zdjęcia: Karolina Godyń-Płaszczyca